است و اطلاعات عميق و وسيعى در مورد مذهب شيعى عرضه مىكند و نويسنده كوشيده است با استدلال عقلى و نقلى و با استحكام حقانيت عقايد و فقه شيعى را اثبات كند و در مقايسه با ديگر مذاهب ، برترى و استوارى علمى فقه جعفرى را نشان دهد . آنچه گفته شد ، در فضايل و ويژگيهاى مثبت كتاب بود . بيان اين امتيازات به هيچ وجه به معناى آن نيست كه اين كتاب به كمال مطلق دست يافته و از تمامى جهات ممتاز است . بديهى است كه چنين ادعايى گزافه‌اى بيش نيست . هر تأليفى ، هر چند جامع و مفيد ، باز از جهاتى مىتواند داراى نقص و كمبود و يا حتى اشكال و ايراد باشد . در مورد كتاب حاضر نيز ادعا اين نيست كه كتاب از نظر شكل و محتوا بىنقص است و يا لزوما تمامى مطالب و نوع استدلالها و يا مواد استدلالها درست و يا همه‌جانبه است . قطعا حقايق ديگرى نيز وجود دارد كه مؤلف به هر دليل به آنها توجه نكرده است . بىترديد تمامى واقعيتهاى تاريخى و يا مسائل و مفاهيم علمى و فقهى در باب مذاهب مورد بحث در كتاب ، در اين تحقيق انعكاس نيافته و يا انعكاسى در خور پيدا نكرده است . بديهى است كه نويسنده پس از اين تحقيق مسلمان و يا شيعه نشده ، بلكه پيش از آنكه دست به اين كار علمى بزند مسلمانان و شيعه بوده است . بنابراين تمامى استدلالها و مواد تحقيق و تفحص ايشان بر اساس پيش فرض حقانيت اسلام و شيعه و درستى مكتب اهل بيت و كلام و فقه جعفرى فراهم آمده و تدوين گشته و سرانجام نتيجه داده است . اما بايد توجه داشت كه در چهارچوب اين تحقيق و كارهاى مشابه آن ، حقيقت ياد شده ، مخل به حقانيت كتاب و يا صحت و استوارى مطالب نيست . مهم اين است كه بر اساس باورهاى اعتقادى پيشين ، مطالب و استدلالهاى علمى مطروحه در كتاب ، ارزش علمى و استدلالى دارد و كم و بيش سعى شده است كه سخن بىدليل و سند گفته نشود . و اين امتياز براى يك اثر علمى كافى است . به همين دليل است كه كتابى نظير اين كتاب ، عمدتا براى مسلمانان و كسانى كه پس از پذيرش اسلام به مسائل اختلافى مىانديشند مفيد خواهد بود . به هر حال ، در مورد محتوا و مطالب كتاب و